Deze maand draait Quiz in de bioscoop; het meest recente werk van regisseur Dick Maas. PopcornCulture duikt voor deze gelegenheid met een driedelige reeks in de achtergrond van deze opmerkelijke filmduizendpoot. Deze week: de Amerikaanse droom & eerste stappen.
De Amerikaanse droom
Het is feitelijk een soort Mount Everest voor eigenlijk iedereen in de Nederlandse filmbusiness: Hollywood. Voor enkelen is deze welhaast mythische locatie inderdaad een magische plek waar dromen werkelijkheid worden, voor de meerderheid is het echter niets meer dan een reeks van bittere teleurstellingen, waarvan men – na maanden van keihard werken, en vruchteloos proberen om een voet tussen de deur te krijgen – weer met de staart tussen de benen naar het vaderland vlucht. Waarom dan toch blijven proberen? Omdat Nederlanders dromen. Zo is het bijvoorbeeld de droom van acteur Ferry Somogyi – wereldberoemd in Nederland als Rick de Jong uit de nog steeds immens populaire soap Goede Tijden, Slechte Tijden – om het ook in Hollywood te maken als acteur. En als het hem niet lukt: jammer dan. Maar:
“Ik zou het mezelf nooit vergeven als ik het niet had geprobeerd.”
Aldus Somogyi, in een interview met Jeroen Krabbé in het programma ‘Allemaal film’, over de wereld van de Nederlandse film en diens geschiedenis.
‘Niet geschoten is altijd mis’ lijkt dus het credo te blijven voor allen die de reis toch ondernemen. Een reis die filmregisseur Dick Maas opvallend genoeg dus nooit heeft gemaakt. Opvallend, omdat Maas’ vroege films (zoals De Lift (1983), Flodder (1986) en Amsterdamned (1988)) – zeker in de periode waarin deze films uitkwamen – gekenmerkt werden door hun hoge Hollywoodgehalte. De simpele, in your face verhaallijnen, zeer veel vaart in de films en de voor Nederlandse maatstaven ongekend explosieve actiescènes – zoals de spectaculaire speedbootachtervolging in de Amsterdamse grachten in Amsterdamned – waren zeker in die tijd uniek en zelfs ronduit on-Nederlands te noemen. Waarom heeft Dick Maas er dan nooit voor gekozen deze regiestijl overzees voort te zetten? En welke invloeden heeft dit precies gehad op zijn carrière? De zoektocht naar het antwoord hiervoor, voert ons via initiële successen onder meer naar een eigen filmstudio in Almere, maar uiteindelijk ook naar een pijnlijk faillissement.
De eerste stappen
Dick Maas is geboren op 15 april 1951, te Heemstede. Al op jonge leeftijd uitte hij zich creatief, door het tekenen van strips, het schrijven van – voornamelijk – griezelverhalen en het bespelen van zowel piano als gitaar. Hij begon in 1973 met zijn studie aan de Nederlandse Filmacademie, waar hij in 1977 cum laude afstudeerde. Maas ging vervolgens enthousiast aan de slag met het regisseren van enkele korte films, zoals Picknick (1977) en het wat langere Rigor Mortis (1981), waarin de hoofdrollen werden gespeeld door Rijk de Gooyer, Leen Jongewaard en Wim T. Schippers. Hij debuteerde in 1983 met zijn eerste lange speelfilm: De Lift.
De Lift is een opmerkelijk succesvolle horrorfilm, over een op hol geslagen lift die aan het moorden slaat. De film heeft ook nu nog een cultstatus binnen de Nederlandse filmwereld. De belangrijkste rollen waren weggelegd voor Huub Stapel – die nog veel vaker een hoofdrol zou spelen in Maas’ latere films – als de wantrouwige liftmonteur Felix Adelaar, en Willeke van Ammelrooy als de nieuwsgierige journaliste Mieke de Beer. De film was een groot succes in de Nederlandse bioscopen en tevens de eerste Nederlandse speelfilm die werd aangekocht voor een wereldwijde release.
Het succes van De Lift was voornamelijk te danken aan de opmerkelijke inventiviteit van de regisseur – noodgedwongen door het zeer lage budget van 750.000 gulden – en de buitengewone inzet van cast en crew, die bijzonder lange dagen moesten maken en bijvoorbeeld amper catering en dergelijke tot hun beschikking hadden. Grappig detail is dat een groot deel van het budget van de film besteed werd aan een kunsthoofd voor een onthoofdingscène in de film. Omdat er echter wel slechts budget was voor één hoofd, resulteerde dat er uiteindelijk in dat deze er na enkele takes behoorlijk misvormd uitzag. Het publiek smulde desalniettemin van de film en trok dan ook massaal naar de bioscoop. Filmcritici vergeleken de toen 32-jarige Maas met filmzwaargewichten als Alfred Hitchcock en Steven Spielberg, die beide grote voorbeelden waren voor Maas.
Volgende week: het fenomeen Flodder & serieus stuntwerk.
Jorik studeerde Nieuwe Media & Digitale Cultuur aan de Universiteit Utrecht. Werkt tegenwoordig als webredacteur bij Presenter. Leest veel en loopt hard. Gelooft oprecht dat Android beter is dan iPhone. Speelt graag avontuurlijke games op zijn PS3.
Leuk idee, deze reeks. Je wist vast ook wel dat de botenscene van Amsterdamned in de Utrechtse grachten was opgenomen. Oh, en om het geluid van een onthoofding in De Lift te simuleren werd een bevroren krop sla doorgesneden.
- De Feitjesnazi
Dat eerste wist ik wel, dat tweede niet. Weer iets geleerd! Deel 2 en 3 van de reeks komen overigens de eerstvolgende twee maandagen online.
Ha, zelfs ik wist dat die botenscene in Utrecht was opgenomen! Wat best opvallend is, omdat ik, zoals bekend, het grootste gedeelte van de Nederlandse cinema verfoei.