Amelia Earhart: het mysterie van een heldin

De Amerikaanse vliegenierster Amelia Earhart staat deze maand volop in de schijnwerpers. Deze week is het 115 jaar geleden dat ze in Atchison, Kansas werd geboren. Daarnaast was het op 2 juli precies 75 jaar geleden dat Amelia met haar vliegtuig op mysterieuze wijze verdween. Om dit mysterie voor eens en altijd op te lossen is er een expeditie opgezet. Deze expeditie heeft de afgelopen weken volop gezocht naar aanwijzingen op de mogelijke crash site.

Amelia, de sterke vrouw

Amelia Earhart is één van de belangrijkste vrouwen uit de Amerikaanse geschiedenis. Ze was een vrouw die haar hart achterna ging: ze wilde niet het standaard leven, maar deed het werk van mannen. In de hedendaagse media is Amelia Earhart een geliefd onderwerp gebleken. Zo is haar leven verfilmd onder de titel Amelia, met Hilary Swank in de titelrol. Daarnaast was een meer luchtige versie van Amelia te zien in de komedie Night at the Museum: Battle of the Smithsonian. Google bracht deze week een eerbetoon aan haar geboortedag met wederom een fantastische doodle:

Amelia Earhart werd in 1897 geboren in het kleine plaatsje Atchison, gelegen in de agrarische staat Kansas. Al van jongs af aan was Amelia geïnteresseerd in activiteiten die normaliter voor jongens waren weggelegd.

Hoewel ze een studie medicijnen begon in 1919 heeft ze deze nooit afgemaakt: haar leven veranderde voorgoed toen ze met de immense kracht van vliegtuigen in aanraking kwam. Bij een demonstratie stuntvliegen nam één van de vliegtuigen een neusduik richting Amelia en een vriend. Voor het eerst ervaarde ze hoe overweldigend een vliegtuig kan zijn. Amelia zegt hierover:

“I am sure he said to himself: ‘watch me make them scamper’ […] I did not understand it at the time, but I believe that little red airplane said something to me as it swished by.”

Op 28 december 1920 stapt Amelia voor het eerst in een vliegtuig; de rit met piloot Frank Hawks zou haar leven voorgoed veranderen. Amelia wist het vanaf dat moment zeker: ze moest zelf gaan vliegen.

Prijzen en overwinningen

Het is uitermate bijzonder dat een vrouw in de jaren twintig van de vorige eeuw een typisch mannenberoep uitoefende. Maar dat is niet het enige bijzondere aan Amelia Earhart. In haar hoogtijdagen behaalde ze verschillende prijzen en vestigde ze meerdere records. Een overzicht van haar belangrijkste prestaties:

• In 1922 verbrak ze het hoogterecord voor vrouwen, op een hoogte van 14.000 feet (4.267 meter).
• In 1928 was ze de eerste vrouw die over de Atlantische Oceaan vloog.
• In 1930 vestigde ze het snelheidsrecord voor vrouwen: 100 kilometer per uur.
• In datzelfde jaar verbrak ze het algemene snelheidsrecord met een snelheid van 181.18 miles (=2916 km) per uur.
• In 1932 was Amelia de eerste vrouw die solo over de Atlantische Oceaan vloog. Voor deze prestatie ontving ze de onderscheiding ‘Distinguished Flying Cross’.
• In 1932 vestigde ze nog een record: ze was de eerste vrouw die van de ene naar de andere kust van de V.S. vloog. Daarmee vestigde ze ook meteen een snelheidsrecord.
• In 1935 was ze de eerste persoon die solo van Los Angeles naar Mexico City vloog.

Dit is slechts een selectie van haar prestaties. Haar honger naar uitdagingen bleef aanhouden: ze wilde de eerste vrouw zijn die de wereld over vloog. Op 1 juni  1937 stapte ze in haar Lockheed 10E Electra en startte daarmee de reis, waardoor ze in totaal 8.800 kilometer zou gaan afleggen.

Op 2 juli kwamen Amelia en haar navigator in zwaar weer terecht toen ze uit Papoea Nieuw-Guinea vertrokken richting het eiland Howland. Nadat ze het slechte weer via de radio had gecommuniceerd was het een tijd stil. Haar laatste boodschap via de radio aan de wachtenden op Howland was:

“We must be on you, but we cannot see you. Fuel is running low. Been unable to reach you by radio. We are flying at 1.000 feet. […] We are running north and south.”

Dit was het laatste wat men van Amelia heeft gehoord. Haar vliegtuig is ergens neergestort, maar deze is nooit gevonden. Tot op de dag van vandaag wordt er druk gezocht om meer duidelijkheid te krijgen over het lot van Amelia.

Mysteries en theorieën

Rondom de verdwijning van Amelia Earhart en haar navigator Fred Noonan is nog erg onduidelijk. Het vliegtuig en de lichamen van de twee vliegeniers zijn nooit gevonden. In de afgelopen 75 jaar zijn meerdere theorieën ontstaan. De meest gangbare theorie is dat Amelia het eiland Howland wel had bereikt, maar niet wist of ze zich aan de noord- of zuidkant van het eiland bevond. Door slecht weer zou ze in zee zijn gestort.

Een andere theorie is dat Amelia is neergestort bij een eilandgroep die toen in Japanse handen was. Amelia en Fred zouden door de Japanners beschoten en gevangen genomen zijn omdat ze werden aangezien voor spionnen. Er gaan geruchten de ronde dat ooggetuigen Amelia en Fred op de eilanden hebben gezien.

Een derde theorie vertelt over de mogelijkheid dat Amelia uit koers was geraakt. Ze zou niet richting Howland zijn gevlogen, maar te veel naar het noorden zijn uitgeweken nadat hun kompas het begeven had. Uiteindelijk zou ze zijn neergestort en overleden. Andere theorieën geven wel de mogelijkheid van overleving: wellicht heeft Amelia maandenlang op een verlaten eiland geleefd.

Nieuwe zoektocht

In de afgelopen 75 jaar zijn veel zoekacties op touw gezet om het vliegtuig van Amelia terug te vinden en eindelijk antwoord te krijgen op alle vragen rondom haar verdwijning. Begin juli is wederom een zoektocht gestart, aan de hand van nieuwe bewijzen. The International Group for Historic Aircraft Recovery (TIGHAR) is de expeditie begonnen nadat een foto uit de periode van haar verdwijning meer nauwkeurig zijn onderzocht. Daaruit blijkt dat er een grotendeels gezonken vliegtuig te zien is in het rif bij Nikumaroro, een eiland dat precies tussen Australië en Hawaii ligt.

Inmiddels is de $2,2 miljoen kostende expeditie door TIGHAR voortijdig stopgezet. Technische problemen en de lastige omgeving hebben ervoor gezorgd dat de organisatie geen duidelijke resultaten kan behalen. Het rif loopt af in een steile klif, waardoor veel bewijsmateriaal naar de bodem van de oceaan kan zijn gevallen.

De komende weken zal alle verzamelde data worden geanalyseerd. De resultaten zullen in ieder geval een aanwinst zijn voor onderzoek naar oceanen en riffen. Wellicht komt er alsnog bewijsmateriaal naar boven die de theorie kan ondersteunen dat Amelia bij Nikumaroro is ondergegaan. Toch is er weinig hoop: de omstandigheden waren zo slecht dat het bijna onmogelijk was om goede resultaten uit het onderzoek te halen. Als Amelia daadwerkelijk op die plek is neergestort dan is de kans groot dat zijzelf, Fred en haar vliegtuig nooit gevonden worden. Hopelijk kan er in de toekomst nog beter onderzoek gedaan worden zodat het mysterie eindelijk kan worden opgelost.

Update 19 augustus 2012:

Inmiddels is er meer bekend over de verworven data. Na het analyseren van de resultaten die door de TIGHAR expeditie zijn verzameld, lijkt er toch bewijs te zijn gevonden dat Amelia Earhart neergestort is bij het eiland Nikumaroro.

Tijdens de expeditie hebben onderzoekers een HD-video opgenomen, waarvan de beelden nu nauwkeurig bestudeerd zijn. De eerste analyses hebben verschillende voorwerpen op de video geïdentificeerd, waaronder een wiel en andere onderdelen die deel uitmaken van een landingsgestel. Deze vliegtuigonderdelen komen overeen met wat op de eerdergenoemde foto uit 1937 te zien is. Verdere analyse van de data zal moeten uitwijzen of er voldoende bewijs is om de expeditie voort te zetten. Een volgende stap zou namelijk zijn om de brokstukken uit het water te halen.

Tegelijk met dit onderzoek worden bewijsstukken uit eerdere expedities onderzocht. Op het eiland Nikumaroro is een glazen pot gevonden waarin waarschijnlijk de zogenoemde ‘Dr. Berry’s Freckle Cream’ in heeft gezeten. In de pot zijn sporen van kwik aangetroffen: één van de bestandsdelen van de crème. Hoewel het moeilijk zal worden om deze glazen pot aan Amelia toe te kennen, is het wel duidelijk dat Amelia een hekel had aan haar sproeten. Daarnaast is het wel heel toevallig als een andere Amerikaanse schipbreukeling met sproeten op het eiland Nikumaroro terecht zou zijn gekomen.

Vanavond wordt een documentaire over de TIGHAR expeditie op de Amerikaanse Discovery  Channel uitgezonden. Daarin gaat TIGHAR dieper in op het onderzoek en de resultaten ervan.

 

Lees hier meer over de zoektocht naar Amelia Earhart.