Een stoffige plek waar medewerkers je op de vingers kijken en waar je niks zonder toestemming mag inkijken. Dit is vaak de eerste associatie die mensen hebben met het archief. En dat is opvallend: mensen zijn juist altijd op zoek naar verhalen over zichzelf, hun omgeving en hun geschiedenis. Daarom is de archiefwereld begonnen met het verbeteren van haar imago. Een eerste stap is gezet met het online portal Ons DNA.
Historische sensatie
Archieven hebben van oudsher de taak om materialen uit het verleden op te slaan, te ontsluiten en toegankelijk te maken voor een breed publiek. Daarnaast heeft het archief een democratische functie: belangrijke documenten moeten worden opgeslagen om beslissingen naar de burgers toe te verantwoorden. Daar waar je vroeger nog vaak met witte handschoentjes in de archiefzalen zat, is tegenwoordig veel archiefmateriaal ook digitaal te raadplegen. Maar natuurlijk blijft de charme van het archief het kunnen aanraken van de stukken: een historische sensatie is vaak het gevolg. Je kan het verleden bijna ‘ruiken en proeven’.
DNA
Maar zoals gezegd heeft de archiefwereld een imagoprobleem, zelfs bij beginnende onderzoekers. De enorme hoeveelheid materialen zorgt er bovendien voor dat je als onderzoeker vaak door de bomen het bos niet meer ziet. Daarom heeft de Branchevereniging Archiefinstellingen in Nederland (BRAIN) een online portal gelanceerd om je bij de hand te nemen. Met Ons DNA wordt stapsgewijs een beeld geschetst wat je kan vinden in het archief en hoe je te werk moet gaan. DNA staat voor De Nederlandse Archieven, maar heeft hier dus een mooie dubbelzinnige betekenis. Op zoek in de archieven naar de bouwstenen van je verleden.
Want, zoals ze zelf op hun website zeggen, ieder mens laat administratieve sporen na. Door middel van deze sporen kan je meer te weten komen over je voorouders, de plek waar je woont:
Hoe heette mijn moeders moeder? Waar komt mijn familie vandaan? Wie woonden er vroeger in mijn huis? Hoe zag mijn straat er honderd jaar geleden uit?
Succes stories
Op de site kan je vier categorieën raadplegen: Mijn herinnering, Mijn familie, Mijn huis en Mijn woonplaats. Hier kan je verschillende succes stories lezen over hoe mensen in archieven informatie hebben gevonden. Zo vond gemeenteraadslid Joris Wijsmuller informatie over de demonstratie tegen kruisraketten waarin hij meeliep. En Esther Overmars heeft een oude foto van het Westerdok gevonden, de plek waar ze nu woont. Deze foto hangt nu boven de bank. Een leuke kennismaking met archiefgebruikers, maar helaas worden weinig handvatten geboden om zelf aan de slag te gaan.
Mijn huis van Rens Fromme op Vimeo.
Op het DNA Plein is nieuws en actualiteit over archieven gebundeld. Een Twitterstream toont alles wat er gezegd wordt over archieven. Een agenda met interessante bijeenkomsten en exposities maakt deze pagina tot een praktische tool.
Televisie
Archieven proberen ook op andere manieren een groter publiek te bereiken. Op televisie worden steeds vaker zoektochten door archieven in beeld gebracht. In het programma Verborgen Verleden gingen bekende Nederlanders, zoals Joost Prinsen, Cees Geel en Bennie Jolink, op zoek naar informatie over hun voorouders. In Brieven boven water werd geprobeerd om 17e en 18e eeuwse brieven, die gekaapt waren door de Britten, alsnog bij nazaten van de afzenders te bezorgen. En in de themaserie De Slavernij werd ook regelmatig in het archief gekeken voor stukken over slavernij.
Archieven lijken dus – na de musea en de bibliotheken – een poging te doen om hun stoffige imago van zich af te schudden. Zeker voor mensen met een historische belangstelling zijn deze media erg interessant, maar voor het grote publiek zal het archief een brug te ver blijven. Gelukkig zullen ze wel kennis nemen van de mooie verhalen die worden opgediept.
Rowan heeft zich gespecialiseerd in verschillende richtingen, waaronder Oude Geschiedenis en Cultureel Erfgoed. Kan uren dwalen door bibliotheken en musea, op zoek naar mythologie, erfgoed en historie. Hij leest graag en is daarnaast een groot filmliefhebber: hij kent alle James Bond-films bijna uit zijn hoofd.